VLOSE: wat een Very Large Online Search Engine is en wat het voor je bedrijf betekent

Wat is een VLOSE?

VLOSE is de afkorting van Very Large Online Search Engine, een categorie uit de Europese Digital Services Act (DSA). Een online zoekmachine wordt een VLOSE zodra hij gemiddeld minstens 45 miljoen maandelijks actieve gebruikers in de EU heeft en de Europese Commissie hem als zodanig aanwijst. Die 45 miljoen is ongeveer 10% van de Europese bevolking.

Wat telt als zoekmachine

De DSA definieert een online zoekmachine in artikel 3, onder j, als een dienst waarmee gebruikers "input queries in order to perform searches of, in principle, all websites, or all websites in a particular language", en die resultaten teruggeeft "in any format". Het maakt dus niet uit of het antwoord een lijst blauwe links is of een geschreven tekst. Dat is precies waarom ChatGPT eronder valt: de Commissie noemt het in haar persbericht "a hybrid service that qualifies as an online search engine under the DSA", omdat het ook op het web zoekt.

Hoe de 45 miljoen geteld wordt

Een actieve gebruiker van een zoekmachine is volgens de DSA iemand die een zoekvraag heeft ingevoerd en de getoonde resultaten te zien kreeg. Zoekmachines moeten dat aantal elke zes maanden publiceren, als gemiddelde over het afgelopen halfjaar. Websites die in de resultaten verschijnen, tellen niet mee: de ACM schrijft in haar leidraad dat eigenaren van websites die op de interface worden weergegeven geen actieve afnemers zijn. De Commissie wijst aan op basis van die cijfers of van andere informatie die ze heeft, en de Commissie beëindigt een aanwijzing pas als een dienst een ononderbroken jaar onder de drempel zit.

VLOSE en VLOP

Naast VLOSE's kent de DSA VLOP's: Very Large Online Platforms, zoals sociale media en marktplaatsen, met dezelfde drempel van 45 miljoen. Op dezelfde dag dat ChatGPT een VLOSE werd, wees de Commissie Reddit en Roblox aan als VLOP. Daarmee staan er volgens de Commissie 28 zeer grote platforms en zoekmachines op de lijst.

Welke zoekmachines zijn een VLOSE?

Er zijn nu drie VLOSE's: Google Search, Bing en ChatGPT. De gebruikersaantallen hieronder zijn door de aanbieders zelf gemeld en staan zo op de officiële lijst van de Commissie, bijgewerkt op 31 augustus 2026.

Zoekmachine	Aanbieder	Gemiddeld maandelijks actieve gebruikers in de EU	Aangewezen
Google Search	Google Ireland Ltd.	364 miljoen	25 april 2023
ChatGPT	OpenAI Ireland Limited	159,1 miljoen	31 augustus 2026
Bing	Microsoft Ireland Operations Ltd.	119 miljoen	25 april 2023

Hoe ChatGPT een VLOSE werd

Volgens Euronews meldde OpenAI in oktober 2025 dat ChatGPT search in het halfjaar tot 30 september 2025 gemiddeld zo'n 120,4 miljoen maandelijks actieve gebruikers in de EU had. Voor het halfjaar tot 31 maart 2026 was dat 159,1 miljoen. Op 31 augustus 2026 volgde de aanwijzing. Eén kanttekening: OpenAI rapporteert over "ChatGPT search", de zoekfuncties, terwijl de Commissie de dienst "ChatGPT" noemt. Hoe breed de aanwijzing precies is, blijkt uit het besluit zelf, en dat was op 17 september 2026 nog niet gepubliceerd.

En Perplexity, Gemini en Google AI Mode?

Perplexity meldt in zijn eigen DSA-informatie dat het "significantly below the 45 million threshold" zit, en is dus geen VLOSE. Voor Gemini en Google AI Mode vonden we geen eigen aanwijzing en geen officieel EU-gebruikerscijfer. AI Overviews en AI Mode draaien binnen Google Search; of de aanwijzing van Google Search die functies dekt, hebben we in geen primaire bron bevestigd gezien.

Wat zegt de wet?

Een VLOSE moet jaarlijks zijn systeemrisico's in kaart brengen en beperken, zich laten auditen, onderzoekers toegang geven tot data, een advertentiearchief bijhouden en elke zes maanden rapporteren. De verplichtingen gaan vier maanden na de aanwijzing in; voor ChatGPT is dat volgens de Commissie uiterlijk januari 2027. Op deze extra plichten houdt alleen de Europese Commissie toezicht, en de boete kan oplopen tot 6% van de wereldwijde jaaromzet.

De verplichtingen per artikel

Artikel	Verplichting
Art. 34	Minstens jaarlijks, en vóór het invoeren van ingrijpende functies, de systeemrisico's beoordelen die voortkomen uit het ontwerp en de werking van de dienst, inclusief de algoritmen
Art. 35	Redelijke, evenredige en effectieve maatregelen nemen om die risico's te beperken, bijvoorbeeld door het ontwerp of de werking van de dienst aan te passen
Art. 36	Maatregelen nemen die de Commissie oplegt in een crisis
Art. 37	Minstens eens per jaar een onafhankelijke audit, op eigen kosten
Art. 38	Bij elk aanbevelingssysteem minstens één optie bieden die niet op profilering berust
Art. 39	Een doorzoekbaar advertentiearchief bijhouden, ook via een API, tot een jaar na de laatste vertoning
Art. 40	De toezichthouder uitleg geven over het ontwerp en de werking van de algoritmen, en erkende onderzoekers toegang geven tot data
Art. 41	Een compliancefunctie inrichten die onafhankelijk is van de operationele afdelingen
Art. 42	Minstens elke zes maanden een transparantierapport publiceren
Art. 43	Een jaarlijkse toezichtsvergoeding betalen
Art. 74	Bij overtreding een boete tot 6% van de wereldwijde jaaromzet

Welke risico's het gaat

Artikel 34 noemt vier soorten systeemrisico's: de verspreiding van illegale inhoud, negatieve effecten op grondrechten, effecten op het maatschappelijk debat, verkiezingen en de openbare veiligheid, en effecten op onder meer volksgezondheid, minderjarigen en gendergerelateerd geweld. Voor AI-zoekmachines is dat geen theorie. De Commissie stuurde Google Search en Bing in maart 2024 al vragen over de risico's van generatieve AI, waaronder "so-called 'hallucinations' where AI provides false information", en dwong Microsoft in mei 2024 met een bindend verzoek om informatie te geven over Copilot in Bing. In september 2025 volgde een verzoek over links en advertenties die naar frauduleuze websites leiden.

Wie er toezicht houdt

Op de extra VLOSE-plichten houdt de Europese Commissie zelf toezicht. Voor ChatGPT werkt ze samen met Coimisiún na Meán, de Ierse toezichthouder, omdat OpenAI zijn Europese vestiging in Ierland heeft. In Nederland is de ACM sinds 4 februari 2025 de digitaledienstencoördinator; voor zeer grote diensten met een vestiging of vertegenwoordiger in Nederland, zoals Booking.com, Snapchat en nu ook Reddit en Roblox, werkt die samen met de Commissie. Tegen Google Search en Bing zijn onder de DSA volgens de lijst van de Commissie tot nu toe informatieverzoeken gestuurd, maar geen formele procedures geopend en geen boetes opgelegd.

Andere regels die meespelen

De DSA staat niet alleen. Onder de Digital Markets Act kreeg Google op 23 juli 2026 een boete van €460 miljoen omdat Google Search volgens de Commissie "gives preferential treatment to its own services, including shopping, hotels, transport and sports results". En onder de AI Act gelden sinds 2 augustus 2026 transparantieregels voor AI-systemen, zoals de plicht om bepaalde door AI gemaakte inhoud als zodanig herkenbaar te maken; voor systemen die al eerder op de markt waren, geldt die markeringsplicht vanaf 2 december 2026.

Wat níét in de wet staat

In een deel van de Nederlandse berichtgeving over de aanwijzing van ChatGPT staat dat illegale inhoud binnen 24 uur na een melding verwijderd moet worden. Die termijn staat niet in de DSA. De extra plichten gelden vier maanden na de kennisgeving van het besluit; de Commissie spreekt van januari 2027.

Wat betekent de VLOSE-status voor jouw bedrijf?

Je eigen plichten veranderen niet: de regels gelden voor de zoekmachine, niet voor de bedrijven die erin gevonden willen worden. Wel verandert er iets aan wat je van die zoekmachines mag weten, en aan waar je je vindbaarheid op moet richten.

Je hebt geen nieuwe plichten

Een mkb-bedrijf is geen VLOSE en valt ook niet onder de VLOSE-regels. Heb je zelf een webwinkel met reviews of een forum, dan kun je als hostingdienst of online platform onder andere delen van de DSA vallen, maar dat staat los van deze aanwijzing.

Je rechten als website-eigenaar komen vooral uit een andere wet

Veel rechten die ondernemers in de DSA hebben, zoals een motivering bij het verwijderen van content of een klachtenprocedure, gelden voor hostingdiensten en online platforms, niet voor zoekmachines. Wat je als website-eigenaar over je positie in een zoekmachine mag weten, staat vooral in de P2B-verordening uit 2019. Artikel 5 daarvan verplicht zoekmachines de belangrijkste parameters te beschrijven die de rangschikking bepalen, ook voor zover die gaan over de ontwerpkenmerken van websites. Wordt je site na een melding van een derde uit de resultaten gehaald of lager gezet, dan mag je die melding inzien. Het algoritme zelf hoeft niet openbaar.

Wat je indirect merkt

Drie VLOSE-plichten raken je indirect. Het advertentiearchief van artikel 39 maakt zichtbaar welke advertenties er in zoekmachines draaien en wie ervoor betaalde; dat is ook een bron om te zien wat concurrenten adverteren. Artikel 38 verplicht een VLOSE om bij aanbevelingssystemen een optie zonder profilering te bieden; hoe dat precies voor zoekresultaten uitpakt, is juridisch nog niet uitgekristalliseerd. En de risicomaatregelen van artikel 35 kunnen de werking van een zoekmachine veranderen, bijvoorbeeld hoe streng hij omgaat met misleidende websites of met door AI geschreven antwoorden die niet kloppen.

Wat het werkelijk zegt: ChatGPT is een zoekmachine

Het belangrijkste gevolg staat niet in een artikel. De EU behandelt ChatGPT met deze aanwijzing juridisch als zoekmachine, onder dezelfde regels als Google Search en Bing. Met 159,1 miljoen door OpenAI gemelde gebruikers van ChatGPT search zit het qua omvang tussen die twee in. In Nederland had ChatGPT volgens Statcounter in augustus 2026 81,7% van de markt voor AI-chatbots. Wat ons betreft is dit het moment om vindbaarheid in ChatGPT niet langer als experiment te zien, maar als een zoekkanaal met hetzelfde gewicht als Bing.

Wat is VLOSE SEO?

VLOSE SEO is geen vaste term en geen aparte techniek: wie het gebruikt, bedoelt vindbaarheid in de drie zoekmachines die nu een VLOSE zijn. De DSA verandert niets aan hoe je een pagina schrijft. Wel betekent het dat optimaliseren voor Google alleen niet meer genoeg is, omdat een van de drie grootste zoekmachines in Europa een AI-assistent is.

Waarom er geen VLOSE-rankingfactor is

De DSA verplicht zoekmachines tot risicobeheer, audits en transparantie, niet tot een bepaalde manier van rangschikken. Er komt dus geen VLOSE-keurmerk of -signaal waarop je kunt optimaliseren. Wie VLOSE SEO als nieuwe dienst aanbiedt, verkoopt gewone SEO en GEO onder een nieuwe naam.

Wat de drie VLOSE's van je vragen

Voor Google Search blijft het klassieke SEO: Google schrijft zelf dat er voor AI Overviews en AI Mode geen aanvullende optimalisatie nodig is, zolang je pagina geïndexeerd is en met een snippet getoond kan worden. Voor Bing en ChatGPT komt er iets bij. In een steekproef van ruim 500 citaties uit begin 2025 vond Seer Interactive 87% ervan terug in de topresultaten van Bing, tegen 56% bij Google. De crawlers van OpenAI voeren volgens metingen van Vercel en MERJ geen JavaScript uit, en OpenAI schrijft dat sites die OAI-SearchBot weren niet in de zoekantwoorden van ChatGPT verschijnen.

Hoe optimaliseer je voor VLOSE's?

Zorg dat je in alle drie de VLOSE's gevonden kunt worden en meet ze apart, want ze gebruiken lang niet dezelfde bronnen. In onze eigen meting van één Nederlands bedrijf stond zijn site in dezelfde week in 24,7% van de Google AI Overviews als bron en in 1,0% van de ChatGPT-antwoorden.

Vijf stappen

1. Google Search. Controleer in Search Console of je belangrijkste pagina's geïndexeerd zijn, en kijk in het rapport voor generatieve AI welke pagina's in AI Overviews en AI Mode getoond worden.
2. Bing. Meld je site aan bij Bing Webmaster Tools, stuur nieuwe en gewijzigde pagina's door via IndexNow, en bekijk het rapport AI Performance voor Copilot.
3. ChatGPT. Laat OAI-SearchBot toe in robots.txt én in je firewall, en zorg dat de tekst van je pagina's in de HTML staat en niet pas na JavaScript verschijnt.
4. Beantwoord de koopvraag. Een pagina wordt geciteerd op de vragen die ze beantwoordt. Schrijf voor de vragen die een klant stelt vlak voordat hij kiest, met concrete informatie over prijs, werkwijze en voorwaarden.
5. Meet per zoekmachine. Stel je belangrijkste koopvragen op meerdere dagen aan Google, Bing of Copilot en ChatGPT, en houd per systeem bij of je naam valt en of je site als bron verschijnt. Een gemiddelde over drie systemen verbergt waar je ontbreekt.

Wat je niet hoeft te doen

Je hoeft geen VLOSE-verklaring op je site te zetten, geen extra bestanden te maken en geen juridisch advies in te winnen over je eigen vindbaarheid. Ook schema markup levert volgens een meting met controlegroep geen extra AI-citaties op; welke ingrepen aantoonbaar werken, staat per punt in de Controlelijst GEO-verbeterpunten.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een VLOSE en een VLOP?

Een VLOSE is een zeer grote zoekmachine, een VLOP een zeer groot online platform, zoals sociale media of een marktplaats. Beide hebben de drempel van 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU en grotendeels dezelfde extra plichten.

Wanneer moet ChatGPT aan de VLOSE-regels voldoen?

Vier maanden na de kennisgeving van de aanwijzing van 31 augustus 2026; de Commissie noemt uiterlijk januari 2027.

Is Google AI Overviews ook een VLOSE?

AI Overviews is geen aparte dienst maar een functie van Google Search, dat sinds 2023 een VLOSE is. Of de verplichtingen van Google Search die functie volledig dekken, blijkt niet uit de openbare stukken die we hebben gelezen.

Kan ik een klacht indienen als een VLOSE mijn bedrijf verkeerd weergeeft?

De DSA verplicht zoekmachines niet tot een interne klachtenprocedure zoals online platforms die moeten hebben. Wel moeten zoekmachines onder de P2B-verordening hun belangrijkste rankingparameters uitleggen, en de ACM stuurt meldingen over de grootste platforms en zoekmachines door naar de bevoegde toezichthouder of de Europese Commissie.

Heeft de VLOSE-status invloed op mijn Google-ranking?

Niet rechtstreeks. De regels schrijven geen rankingfactoren voor. Wel kunnen maatregelen tegen systeemrisico's de werking van een zoekmachine veranderen, bijvoorbeeld rond misleidende websites of AI-antwoorden.

Waar wij staan

AIGeschikt meet voor elke klant 100 vaste koopvragen, drie keer per week, op ChatGPT, Gemini, Perplexity en Google AI Overviews, en apart per systeem. Daarmee meten we de AI-antwoorden van twee van de drie VLOSE's: Google AI Overviews en ChatGPT, via de API met webzoeken aan. Hoe ver de uitslagen per systeem uit elkaar lopen, staat in Zelfde vragen, zelfde week, vijf AI-systemen, en hoe je zelf controleert of je AI SEO nodig hebt in Wanneer heb ik AI SEO nodig voor mijn website?.